Bebeklerde göbek fıtığı nedir, kendiliğinden geçer mi?
Kısa cevap: Göbek fıtığı, göbek çevresindeki karın kası açıklığının doğumdan sonra tam kapanmamasıdır. Çoğu bebekte zamanla kendiliğinden kapanır ve belirti vermezse ameliyat gerekmez. Açıklık büyükse, çocuk beş yaşına geldiğinde kapanmamışsa ya da şişlik sıkışırsa cerrahi düşünülür. [1][3]
Doğum öncesinde göbek kordonu karın duvarındaki küçük bir açıklıktan geçer. Doğumdan sonra bu açıklık kapanır; kapanmazsa içinden bağırsak ya da karın zarı bir kese halinde deri altına çıkar ve göbekte kabarıklık oluşur. Göbek fıtığı bebeğin ağlamasının bir sonucu değil, kas açıklığının gelişimsel durumudur. [2][1]
Göbek fıtığı neden olur, kaç bebekte görülür?
Amerikan Pediatri Akademisi yenidoğanların yaklaşık beşte birinde göbek çevresindeki kasın kapanmadığını belirtir. Cincinnati Children’s tüm çocukların yaklaşık yüzde 10 ile 20’sini, Amerikan Cerrahlar Koleji ise yenidoğanların yüzde 15 ile 23’ünü etkilediğini yazar. Kaynaklar farklı aralıklar verir ama göbek fıtığının çocukluk çağının en sık görülen durumlarından olduğunda uzlaşırlar. [1][2][3]
Erkek ve kız çocuklarda eşit sıklıkta görülür. Erken doğan ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde daha sık rastlanır; Cincinnati Children’s ve Amerikan Cerrahlar Koleji ayrıca Afrikalı Amerikalı çocuklarda daha sık görüldüğünü bildirir. Anne karnındaki gelişime bağlı olduğundan önlenmesi için yapılabilecek bir şey yoktur. [2][3]
Göbek fıtığı belirtileri nelerdir, ağrı yapar mı?
En sık bulgu göbekte kabarıklıktır. Şişlik çocuk ağlarken, ıkınırken ya da otururken büyür; sakinleşip uzanınca küçülür ya da kaybolur. Zaman zaman fıtık büyüdükçe üzerindeki deri gerilir. Çocuk uzanmış ve sakinken hekim nazikçe bastırdığında şişlik genellikle karın içine geri döner. [1][2]
Çoğu göbek fıtığı sorun çıkarmaz ve çocuğu rahatsız etmez. Şişliğin ne kadar dışarı çıktığı değil, kas açıklığının çapı kendiliğinden kapanma ihtimalini daha iyi gösterir. [1]
Göbek fıtığı tanısı nasıl konur, ultrason gerekir mi?
Tanı çoğu zaman muayeneyle konur. Hekim göbeği inceler, şişliğin çocuk uzanmış ve sakinken karın içine geri itilip itilmediğine bakar ve içeride sıkışmış bir organ bulunup bulunmadığını değerlendirir. Amerikan Pediatri Akademisi ultrasona nadiren gerek duyulduğunu, bunun fıtığı göstermek ya da içeride sıkışan organ olup olmadığını anlamak için istendiğini; ultrasonun çocuğa ağrı vermediğini belirtir. [1][2]
Muayeneye giderken şişliğin ne zaman büyüdüğünü, ağlamayla ilişkisini ve çocuğun beslenme ve kusma durumunu hatırlayın. Şişlik muayene sırasında görünmüyorsa evde çektiğiniz bir fotoğraf hekime yardımcı olabilir. Fıtığın çapı, kendiliğinden kapanma ihtimalini şişliğin ne kadar çıktığından daha iyi gösterdiği için hekim çapı ölçer ve sonraki kontrolleri buna göre planlar. [1]
Göbek fıtığı patlaması ve sıkışma: ne zaman acile gidilir?
Halk arasında “fıtık patlaması” denen durum, çoğu zaman bağırsağın fıtık kesesinde sıkışmasıdır. Amerikan Pediatri Akademisi bunun çok nadir olduğunu belirtir; sıkışma olduğunda çocuk sakinken bile şişlik görülür. Amerikan Cerrahlar Koleji göbek fıtığında sıkışma riskinin yüzde birden az (100 çocukta 1’den az) olduğunu, erken doğanlarda iki kat olduğunu ve sıkışmaların üçte ikisinden fazlasının bir yaşından önce görüldüğünü yazar. [1][3]
Kan akımı azalan bağırsakta şiddetli ağrı, göbeğe dokunmaya hassasiyet, şişlikte kızarıklık, ateş, kusma ve beslenmeyi reddetme görülebilir. Bu bulgulardan biri varsa gecikmeden acile gidin. Acil serviste şişliğin başlangıcını ve kusma sıklığını anlatın; daha önce kontrol önerildiyse bunu da belirtin. [1][3]
Göbek fıtığı kaç yaşına kadar kapanır, ne zamana kadar beklenir?
Amerikan Pediatri Akademisi fıtıkların yaklaşık yüzde 90’ının dört yaşına kadar kendiliğinden kapandığını belirtir. Cincinnati Children’s da birçoğunun üç ile dört yaş arasında kapandığını yazar. Amerikan Cerrahlar Koleji ise çapı bir santimetreden küçük fıtıkların yüzde 95’inin beş yaşına kadar kapandığını; belirti vermeyen çocuklarda izlemenin önerildiğini, beş yaştan sonra onarımın tavsiye edildiğini bildirir. [1][2][3]
Büyüyen bebek ve çocuk, kontrollerde kas açıklığının çapı ve belirtiler açısından izlenir. Küçük açıklık kapanma olasılığı daha yüksek olandır. Kapanmanın bu yaş sınırlarından daha erken ya da geç olması mümkündür; ailenin görevi, hekimin önerdiği kontrol aralığını aksatmamak ve acil belirtileri bilmektir. Her kontrolde şişliğin ağlamayla ne kadar büyüdüğünü ve çocuğun beslenmesinde bir değişiklik olup olmadığını hekime aktarın; bu bilgiler izlem kararını destekler. [1][3]
Göbek fıtığı korsesi, para ya da bant işe yarar mı?
Hayır. Amerikan Pediatri Akademisi fıtığı içeride tutmak için kullanılan bağ ve benzeri yöntemlerin işe yaramadığını ve fıtığı büyütebileceğini; Amerikan Cerrahlar Koleji ise şişliği içeri itip göbeğe para bantlamanın etkisiz olduğunu ve önerilmediğini belirtir. Amerikan Pediatri Akademisi bu uygulamaların cilde de zarar verebileceğini belirtir. [1][3]
Şişliğin bu uygulamadan sonra küçülmesi fıtığın tedavi edildiği anlamına gelmez; çocuk zaten sakinken şişlik küçülür. Fıtığı yalnızca ameliyat düzeltir ve bu ameliyat belirli durumlarda gündeme gelir. Göbek fıtığı için hangi izlemin uygun olduğunu çocuğunuzu muayene eden hekime sorun. [1]
Göbek fıtığı ameliyatı ne zaman gerekir?
Amerikan Cerrahlar Koleji çocuklarda göbek fıtığının onarımının şu durumlarda gerekebileceğini yazar: fıtık ağrılı ve şişkin hâlde sıkışmışsa, kan akımı etkilenmişse, çocuk beş yaşına geldiğinde kapanmamışsa ya da açıklık büyükse ve görünüm bakımından rahatsız ediyorsa. Cincinnati Children’s büyük fıtıkta daha küçük yaşta da cerrahi önerilebileceğini belirtir. [3][2]
Ameliyat kararı, açıklığın çapı, çocuğun yaşı, genel sağlığı ve anestezi riski birlikte değerlendirilerek verilir. Önerilen zamanlamanın gerekçesini cerraha sorabilirsiniz. Başka bir çocuğun yaşına göre alınmış karar sizin çocuğunuz için kural değildir. Cerrahla görüşürken fıtığın çapını, kapanma ihtimalini, önerilen zamanın gerekçesini ve ameliyat yapılmazsa hangi belirtilerde hemen başvurmanız gerektiğini sorabilirsiniz; bu sorular kararı birlikte vermenizi kolaylaştırır. [3]
Göbek fıtığı ameliyatı nasıl yapılır, iyileşme nasıl olur?
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Göbeğin altından küçük bir kesi yapılır, fıtık içeriği karna döndürülür ve kas açıklığı dikişle kapatılır; çocuklarda genellikle yama kullanılmaz. Amerikan Pediatri Akademisi ameliyat öncesinde katı gıdanın 8 saat, berrak sıvıların 2 saat öncesinden kesildiğini belirtir; bu süreyi ameliyat ekibinden teyit edin. [2][4]
Ameliyat çoğunlukla günübirliktir; çocuk birkaç saat içinde eve çıkabilir, erken doğanlarda ya da ek hastalığı olanlarda bir gece gözlem gerekebilir. Amerikan Pediatri Akademisi çoğu çocuğun 3–4 gün sonra okula, 2–4 hafta sonra spora dönebildiğini yazar. Amerikan Cerrahlar Koleji uzun vadeli izlemde yaklaşık yüzde 2 oranında tekrarlama bildirir; bir fıtık yeniden görülürse cerraha başvurulur. [4][2][3]
Antalya’da bebeklerde göbek fıtığı değerlendirmesi: Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu
Göbek fıtığında çocuğu muayene eden çocuk cerrahı, açıklığın çapını, şişliğin geri itilip itilmediğini ve sıkışma belirtisi bulunup bulunmadığını değerlendirir; gerekirse ultrason ister. Antalya’da Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu göbek fıtığı yakınmasıyla gelen çocukları Muratpaşa’daki muayenehanesinde muayene etmektedir; randevu telefonla alınır, ayrıntılar muayenehane sayfasındadır. [3][5]
Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu 1988’de Akdeniz Üniversitesi’nde göreve başlamış, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı’nın 1990’da kurulmasında yer almış, çocuk ürolojisi bilim dalı 2002’de çalışmaya başlamıştır. Tıp Fakültesi dekanlığını 2004–2007 yıllarında yürütmüş, 2011’de çocuk ürolojisi uzmanı unvanını almıştır. [6][7][5]
Ailelerin aklındaki sorular
Göbek fıtığıyla kasık fıtığı aynı biçimde beklenebilir mi?
Ağlarken büyümesi fıtığın tehlikeli olduğunu gösterir mi?
Göbek fıtığı küçükse kontrol gerekmez mi?
Para yapıştırınca küçülürse tedavi edilmiş olur mu?
Göbek fıtığı kaç yaşında ameliyat edilir?
Göbek fıtığı ameliyatında erişkinlerdeki gibi yama kullanılır mı?
Göbek fıtığı ameliyatı sonrası tekrar eder mi?
Göbek fıtığı kaç santimetre olursa ameliyat gerekir?
Tek bir ölçü sınırı yoktur. Amerikan Cerrahlar Koleji küçük (yaklaşık 1–1,5 cm’den küçük) fıtıkların birçoğunun dört beş yaşa kadar kapandığını, çapı bir santimetreden küçüklerin yüzde 95’inin beş yaşa kadar kapandığını belirtir. Büyük açıklık, sıkışma ya da beş yaşta kapanmama onarımı gündeme getirir; kararı cerrah verir. [3]
Göbek fıtığı bebeklerde nasıl geçer, süreç nasıl izlenir?
Çoğu bebekte kas açıklığı büyümeyle birlikte kapanır; Amerikan Pediatri Akademisi yaklaşık yüzde 90’ının dört yaşa kadar kapandığını yazar. Bu süreçte hekim kontrolleri açıklığın çapını izler. Evde yapılacak bir uygulama gerekmez; şişlik sertleşir, kızarırsa ya da çocuk kusarsa acile gidin. [1]
Antalya’da göbek fıtığı için hangi doktora gidilir?
Göbek fıtığı için çocuk cerrahisi uzmanına başvurulur; Amerikan Cerrahlar Koleji onarımın genellikle çocuk cerrahı tarafından yapıldığını belirtir. Acil belirtilerde doğrudan acile gidin. Antalya’da Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu çocuk cerrahisi ve çocuk ürolojisi uzmanıdır ve muayenehanesi Muratpaşa’dadır. [3][5]
Kaynaklar
Bu metin, aşağıdaki kurum kaynaklarından yararlanılarak hazırlanmış genel bilgilendirmedir; kişisel muayene, tanı ve tedavi planının yerine geçmez.
- 01Umbilical Hernia in Babies & Children (yeni sekmede açılır)
American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org
- 02Umbilical Hernia (yeni sekmede açılır)
Cincinnati Children’s Hospital Medical Center
- 03Pediatric Umbilical Hernia (yeni sekmede açılır)
American College of Surgeons
- 04Umbilical Hernia Surgery (Herniorraphy) (yeni sekmede açılır)
American Academy of Pediatrics / HealthyChildren.org
- 05Hekiminiz — özgeçmiş (yeni sekmede açılır)
mustafamelikoglu.com (hekimin sağladığı özgeçmiş, K20)
- 06Pediatric Surgery — department history (yeni sekmede açılır)
Akdeniz Üniversitesi Hastanesi
- 07Dekanlarımız (yeni sekmede açılır)
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi