Bebeklerde pilor darlığı nedir, mide çıkışı neden daralır?

Kısa cevap: Pilor darlığı, mide ile ince bağırsak arasındaki pilor kasının kalınlaşıp geçidi daraltmasıdır. Bebek yedikçe kusar, kusma giderek şiddetlenir ve fışkırır tarzda olur. Su ve tuz kaybı hızla ağırlaşabilir. Tanı ultrasonla konur, tedavi piloromiyotomi adı verilen küçük bir ameliyattır; alternatif bir tedavi yoktur. [1][3]

Pilorun kası kalınlaşıp daraldığında süt ya da mama mideden bağırsağa geçemez ve çoğu zaman kusulur. Cleveland Clinic bebeklerin genellikle bu durumla doğmadığını, kalınlaşmanın doğumdan sonraki haftalarda başladığını yazar. Great Ormond Street nedeninin tam olarak bilinmediğini, erkek bebeklerde daha sık görüldüğünü ve ailede de görülebildiğini belirtir. [4][3]

Pilor darlığı hangi haftalarda başlar, kaç bebekte görülür?

Kaynaklar belirtilerin başlangıç haftası için benzer ama birebir aynı olmayan aralıklar verir. Royal Children’s Hospital çoğunlukla 2–6 hafta arasında başladığını ve 12 haftadan sonra olası olmadığını; Cincinnati Children’s 2–8 hafta arasında başladığını; Cleveland Clinic ise çoğunlukla 3–6 hafta arasında başladığını ancak belirtilerin ortaya çıkmasının beş aya kadar sürebileceğini yazar. Great Ormond Street yaklaşık altı haftalık bebeklerde geliştiğini belirtir. [1][6][4][3]

Sıklık için de farklı rakamlar verilir: Royal Children’s Hospital kids info yaklaşık 500 bebekte birini, Cincinnati Children’s doğumların 500 ile 1.000’inde birini, Cleveland Clinic ise 1.000 yenidoğanda 1 ile 3,5 arasını bildirir. Cleveland Clinic pilor darlığının bebeklerde ameliyat gerektiren en sık durum olduğunu da yazar. [2][6][4]

Bebeklerde fışkırır tarzda kusma ne anlama gelir?

Pilor darlığında kusma başlangıçta küçük miktarlıdır, birkaç gün içinde artar ve bebek hiç süt tutamaz hâle gelir. Great Ormond Street kusmanın o kadar kuvvetli olabildiğini ki sütün ağızdan çok uzağa fışkırabildiğini belirtir. Cleveland Clinic kusmanın genellikle beslenmeden yarım saat ile bir saat sonra görüldüğünü, bazen karında dalga gibi bir hareket izlendiğini ve nadiren karında sosis biçiminde bir kitle hissedilebildiğini yazar. [3][4]

Royal Children’s Hospital kusmanın giderek güçlendiğini ve safralı olmadığını, yani parlak yeşil renkte olmadığını belirtir; bazı bebeklerde göbeğin üstünde cilt altında zeytin gibi hissedilen kalınlaşmış pilor ele gelebilir. Cleveland Clinic bebeklerin kusmasına karşın iyi yemek isteyebildiğini yazar. Her fışkıran kusma pilor darlığı değildir; hekim muayenesi gerekir. [2][4]

Pilor darlığı ile bebek reflüsü ve yeşil kusma arasındaki fark nedir?

Reflüde mide içeriği yemek borusuna ya da ağıza geri gelir; Royal Children’s Hospital reflülü bebeklerin çoğunun başka açıdan sağlıklı olduğunu, belirgin rahatsızlık göstermediğini, iyi büyüdüğünü yazar. Cleveland Clinic yemek sonrası az miktarda geri getirmenin yaygın olduğunu, kuvvetli ya da ağrılı fışkırır tarzda kusmanın ise daha ciddi bir soruna işaret ettiğini belirtir. [7][4]

Royal Children’s Hospital, kusmanın rengini ailelerle netleştirmek için görsel yardım kullanmayı önerir ve yeşil (safralı) kusmanın başka bir kanıt bulunana dek bağırsak tıkanıklığı sayılıp acil cerrahi değerlendirme gerektirdiğini yazar. Mama ya da emzirme düzenini değiştirmek reflüyü etkilemez ve pilor darlığını çözmez. [5][7]

Pilor darlığı kilo alamama ve susuzluk yapar mı?

Evet. Sık kusma bebeğin ihtiyaç duyduğu besini alamamasına yol açar; kilo kaybı ya da yetersiz kilo alımı görülür. Royal Children’s Hospital ağır durumda kusmanın sürekli ve fışkırır tarzda olduğunu, bebeğin ciddi susuzluk riskine girdiğini belirtir. Cincinnati Children’s su kadar potasyum ve sodyum gibi minerallerin de kusmayla kaybedildiğini, bebeğin çok kısa sürede kilo verip çok hasta olabileceğini yazar. [2][6]

Great Ormond Street susuzluk belirtileri olarak uyuşukluğu, bezin daha seyrek ıslanmasını ve başın tepesindeki yumuşak noktanın çökmesini sayar. Cleveland Clinic ayrıca bazı bebeklerde sarılığın görülebildiğini bildirir. Bu bulgulardan biri varsa bebeğinizi acile götürün. [3][4]

Pilor darlığı tanısı ultrason ve kan testiyle nasıl konur?

Hekim aileden bebeğin kusma öyküsünü dinler ve gerekirse beslenme sırasında bebeği izleyerek kusmayı ve pilorun kalınlaşmış kasını ele gelen bir kitle olarak arar. Great Ormond Street tanının ultrason taramasıyla doğrulanabildiğini belirtir. Royal Children’s Hospital karın ultrasonunun pilor darlığı tanısında yaklaşık yüzde 95 duyarlı olduğunu, erken dönemde sonucun net olmayabileceğini ve klinik şüphe sürüyorsa ultrasonun tekrarlanması gerektiğini yazar. [3][1]

Kan testi susuzluğu ve kusma nedeniyle bozulan tuz dengesini gösterir; Cleveland Clinic bu testin önerilebildiğini belirtir. Royal Children’s Hospital uzun süren kusmada kandaki klor ve potasyum düzeylerinin düşebileceğini, bozukluğun derecesinin belirtilerin süresiyle orantılı olduğunu yazar. [4][1]

Pilor darlığı ameliyatından önce neden serum verilir?

Bebek hastaneye yatırılır; susuzluğu ve tuz dengesi bozukluğunu düzeltmek için damardan sıvı verilir. Royal Children’s Hospital erken dönemde susuzluk, elektrolit ve asit-baz bozukluklarının düzeltilmesinin öncelik olduğunu, cerrahi onarımın genellikle bunlar düzeldikten sonra yapıldığını yazar. Bu aşamada bebeğin ağızdan beslenmesi gerekmez; gerekirse mideyi boşaltmak için burundan ince bir tüp takılır. [1][2]

Royal Children’s Hospital özellikle kandaki bikarbonat düzeyinin normale dönmesini beklemenin, metabolik alkaloz varlığında ameliyat sonrası solunumun yavaşlaması ya da durması riski nedeniyle önemli olduğunu belirtir. Great Ormond Street kan tetkikleri normale döndüğünde ameliyatın yapıldığını yazar. Bu yüzden ameliyat, bu değerler düzeldikten sonra yapılır. [1][3]

Pilor darlığı ameliyatı (piloromiyotomi) nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve piloromiyotomi adını taşır: cerrah kalınlaşmış kasın bir bölümünü keser, geçit genişler ve süt bağırsağa geçebilir. Great Ormond Street ameliyatın yaklaşık 30 dakika sürdüğünü, çoğunun laparoskopik (kapalı) yapıldığını ve bu durumda karında üç küçük kesi bulunduğunu, bazen açık ameliyat önerildiğini belirtir. Susuzluk ciddileşebildiğinden ameliyata alternatif bir tedavi yoktur. [3][1]

Her ameliyatta kanama riski vardır; Great Ormond Street bağırsak mukozasının zedelenme olasılığının nadir olduğunu ve aynı ameliyatta dikilebildiğini belirtir. Cleveland Clinic bebeğin ameliyattan sonra bir ile üç gün hastanede kalmasının beklendiğini yazar; ameliyat yerini incelemek için ameliyattan yedi ile on gün sonra kontrol önerir. [3][4]

Pilor darlığı ameliyatı sonrası beslenme ve iyileşme nasıl olur?

Great Ormond Street ilk saatlerde damardan sıvı verildiğini, yaklaşık altı saat sonra az miktarlarda beslenmeye başlandığını, Royal Children’s Hospital ise bebeğin genellikle ameliyattan sonraki altı saat içinde beslenmeye başlayabildiğini, bazı bebeklerin ise birkaç gün daha kusmaya devam edebildiğini belirtir. Her bebeğin beslenme planı hastane ekibi tarafından belirlenir; ailelerin kendi başlarına miktar artırmaması gerekir. Taburculuktan önce beslenme sıklığını ve miktarını ekipten yazılı olarak almanız, evde kafa karışıklığını önler. [3][2]

Cleveland Clinic tedavi edilen bebeklerin ileride uzun vadeli sorun yaşamadığını, yetişkinlikte reflü ya da başka sindirim yakınması bakımından sorun görülmediğini bildirir. Ameliyat yerinde kızarıklık ya da akıntı, ateş, ısrarlı kusma ya da beslenememe olursa ekibe başvurun. [4][3]

Antalya’da bebeklerde pilor darlığı değerlendirmesi: Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu

Pilor darlığı şüphesinde bebek çocuk cerrahisi değerlendirmesinden geçer; hekim kusma öyküsünü, beslenme ve kilo durumunu, ultrason ve kan sonuçlarını birlikte değerlendirir. Kusması giderek artan bebek için ilk adım gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmaktır. Antalya’da Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu çocuk cerrahisi ve çocuk ürolojisi uzmanıdır; Muratpaşa’daki muayenehanesinde çocukları değerlendirmektedir, randevu telefonla alınır. [1][8]

Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu’nun 1984’te Hacettepe Üniversitesi’nde tamamladığı çocuk cerrahisi uzmanlık tezi, hipertrofik pilor stenozlu 275 hastanın biyokimyasal değerlendirmesini konu almıştır. 1988’de Akdeniz Üniversitesi’nde göreve başlamış, Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı’nın 1990’da kurulmasında yer almıştır. [9][10]

Ailelerin aklındaki sorular

Her fışkırır tarzda kusma pilor darlığı mıdır?

Hayır. Bebeklerin çoğu emzirme sonrası az miktarda geri getirir ve bu yaygındır. Cleveland Clinic yalnızca kuvvetli, ısrarlı ve fışkıran kusmanın daha ciddi bir soruna işaret ettiğini yazar. Kusma giderek artıyor, bebek kilo alamıyor ya da susuz görünüyorsa hekime başvurun. [4][2]

Kustuktan sonra acıkması iyi bir işaret mi?

Hayır. Pilor darlığında bebek kusmaya rağmen çoğu zaman iyi yemek ister, çünkü beslenemeyen mide boşalmaz. Cleveland Clinic bu bebeklerin iyi yiyebildiğini ama belirtiler gösterdiğini yazar. Açlığın sürmesi sorunun geçtiği anlamına gelmez; kusma sürüyorsa muayene gerekir. [4][2]

Kusma yeşilse pilor darlığına bağlanabilir mi?

Hayır. Pilor darlığındaki kusma safralı değildir. Royal Children’s Hospital yeşil (safralı) kusmanın bağırsak tıkanıklığı sayılıp acil cerrahi değerlendirme gerektirdiğini belirtir. Bebeğiniz yeşil kusuyorsa pilor darlığı olduğunu varsaymayın, beklemeden acile gidin. [5][1]

Ultrason ilk incelemede net değilse ne olur?

Royal Children’s Hospital karın ultrasonunun erken dönemde belirsiz kalabildiğini ve klinik şüphe sürerse tekrarlanması gerektiğini yazar. Yaklaşık yüzde 95 duyarlıdır. Bu sürede bebek izlenir, susuzluk varsa tedavi edilir. Kararı çocuk cerrahisi ekibi verir. [1]

Ameliyat öncesi serum tedavisi neden beklenir?

Çünkü susuzluk ve tuz dengesi bozukluğu anestezi ve ameliyat güvenliğini etkiler. Royal Children’s Hospital cerrahi onarımın genellikle bunlar düzeldikten sonra yapıldığını, özellikle bikarbonat düzeyinin normale dönmesinin beklendiğini yazar. [1][3]

Ameliyat sonrası kusma olursa hemen yeniden ameliyat mı gerekir?

Hayır, çoğu zaman gerekmez. Royal Children’s Hospital bazı bebeklerin ameliyattan sonra birkaç gün kusmaya devam edebildiğini belirtir. Kusma ısrarlıysa, bebek beslenemiyor ya da susuz görünüyorsa ekibe başvurun; hekim durumu değerlendirir. [2]

Pilor darlığı kalıtsal mı, kardeşte de olur mu?

Ailesel eğilim vardır. Great Ormond Street ailede görülebildiğini, Cincinnati Children’s bir çocukta pilor darlığı olan ailelerde sonraki kardeşlerde riskin arttığını, Cleveland Clinic ise pilor darlıklı bebeklerin yaklaşık yüzde 15’inde ailede öykü bulunduğunu yazar. Bu durum kardeşlerde mutlaka görüleceği anlamına gelmez. [3][6][4]

Pilor darlığı ameliyatı kaç dakika sürer, bebek kaç gün hastanede kalır?

Great Ormond Street ameliyatın yaklaşık 30 dakika sürdüğünü, Cleveland Clinic bebeğin ameliyattan sonra bir ile üç gün hastanede kalmasının beklendiğini yazar. Bu süre anestezi hazırlığı ve uyanmayı içermez. Hastanede kalış süresi bebeğin beslenmeye dönüşüne göre değişir. [3][4]

Pilor darlığı için hangi doktora gidilir, Antalya’da kime başvurulur?

Bebekte artan kusma varsa önce çocuk doktoruna ya da acil servise başvurulur; tanıdan sonra tedaviyi çocuk cerrahisi uzmanı yürütür. Antalya’da Prof. Dr. Mustafa Melikoğlu çocuk cerrahisi ve çocuk ürolojisi uzmanıdır, muayenehanesi Muratpaşa’dadır; susuzluk ya da yeşil kusmada doğrudan acile gidilir. [2][8]

Kaynaklar

Bu metin, aşağıdaki kurum kaynaklarından yararlanılarak hazırlanmış genel bilgilendirmedir; kişisel muayene, tanı ve tedavi planının yerine geçmez.

  1. 01
  2. 02
  3. 03
    Pyloric stenosis (yeni sekmede açılır)

    Great Ormond Street Hospital for Children NHS Foundation Trust

  4. 04
  5. 05
  6. 06
    Pyloric Stenosis (yeni sekmede açılır)

    Cincinnati Children’s Hospital Medical Center

  7. 07
  8. 08
    Hekiminiz — özgeçmiş (yeni sekmede açılır)

    mustafamelikoglu.com (hekimin sağladığı özgeçmiş, K20)

  9. 09
  10. 10
İçerik ve kaynak yaklaşımı